Jani de Lange, lektor en PhD-kandidaat by die Departement van Suid-Afrikaanse Gebaretaal en Dowe Studie by die Universiteit van die Vrystaat, sê dat September Dowe-bewusmakingsmaand is, en met die proses om Suid Afrikaanse gebaretaal as die 12de amptelike taal te herken, is dit regtig ‘n opwindende plek om te wees.

“Suid-Afrikaanse gebaretaal (SASL) is ‘n taal in sy eie reg en uniek tot Suid Afrika. Die taal is dus anders as ander gebaretale soos Amerikaanse of Britse gebaretaal,” het sy gesê.

Sy voeg by dat die erkenning van Suid-Afrikaanse gebaretaal ‘n baie belangrike mylpaal vir die dowe gemeenskap is, tog gaan die wysiging van die grondwet nie outomaties die wêreld vir die dowes verander nie.

“Die dowe gemeenskap van Suid-Afrika veg al baie jare vir die erkenning van SASL. Die voor-1994-beleid van rassesegregasie is uitgebrei na kinders se horende status, wat gelei het tot die afsondering van dowe skoolgemeenskappe weg van hul horende maats,” vertel De Lange.

Sy voeg verder by dat om 'n inklusiewe samelewing te bou, is dit nodig om verby die mediese aspek van 'gestremdes' te kyk en die gebruik van SASL as 'n merker van 'n ander kultuur te sien, 'n siening wat deur die sosio-kulturele benadering tot doofheid gepropageer word.

“Daar is baie wat horende mense nie weet of verstaan oor die dowe gemeenskap en hul ervarings nie. Ons kan egter hierdie groep mense erken as deel van ons reeds diverse land deur oop te wees om meer te leer en hul suksesse te vier,” het sy gesê.

As individue kan ons tyd neem om te bepaal hoe ons self kan verander om insluiting te bevorder, eerder as om te verwag dat mense moet verander om by ons eie siening van die samelewing in te pas.

Kriminologiedosent en Sekretaris van die Universiteit van die Vrystaat Vroueforum, Kelebogile Olivier, vertel dat sy eerstehandse ondervinding het van die leerskool van ouerskap van 'n kind met gehoorgestremdheid.

“Ek het in die middel van 2018 van my seun se gehoorgestremdheid uitgevind, gebaseer op pure moedersinstink. Ek het die besluit geneem om hom deur 'n spraakterapeut te laat assesseer omdat ek glo dat hy 'n eenvoudige spraakprobleem het,” vertel Olivier.

Sy vertel verder dat in daardie aanvanklike assessering, dit bevestig is dat die probleem nie spraak was nie, maar dat hy erge gehoorverlies het. So begin die reis na wat soos 'n miljoen toetse en hospitaalbesoeke gevoel het. Net daardie jaar was haar seun meer as vier keer onder verdowing.

“Weens die erns van sy gehoorverlies is daar teen die einde van 2018 besluit om hom met kogleêre inplantings te pas. Met al hierdie tegnologie, 'n weeklikse spraakterapie-afspraak, konstante kartering en gereelde oudiogramme was ons goed op pad na 'n sprekende kind. Ongelukkig, ten spyte van inplantings, is die spraakvordering vertraag," sê Olivier.

Olivier het ook persoonlike ervaring met die dowe gemeenskap en die uitdagings wat hulle daagliks in die gesig staar om bloot te probeer kommunikeer en 'n wêreld te navigeer wat nie vir hulle ontwerp is nie. Sy het in haar voorgraadse jaarmodule begin met 'n inleiding tot gebaretaal.

“My ervaring van die dowe gemeenskap het soos 'n blote druppel in die see gevoel toe ek 10 jaar ná my voorgraadse studie nie in 'n gesprek met 'n dowe persoon kon betrokke raak nie. My beperkte ervaring en kennis van doofheid en die gemeenskap is beklemtoon toe my seun met erge gehoorverlies gediagnoseer is. Ek het besef daar is soveel om te leer en om doofheid te navigeer is soms 'n eensame ruimte, totdat jy selfs net een persoon kry om jou in die dowe samelewing te help,” het sy gesê.

Sy voeg by dat dowe kinders dieselfde ervarings van skoolopleiding moet hê as elke ander kind in die land. 'n Skoon skool, 'n helder en veilige speelgrond, en toegang tot sportgeriewe by die skool. Dit alleen sal 'n verskil maak in hoe hulle die wêreld as dowe en gehoorgestremde kinders ervaar. Eerder as die frustrasie wat hulle daagliks ervaar, moet hulle hoop hê dat hierdie wêreld sal verbeter. Hulle veilige ruimtes moet ten minste presies dit wees, veilig!

OFM-nuus