Die party kritiseer die jaarlikse voorwaardes vir voorkeur-invoerpermitte ingevolge die Wêreldhandelsorganisasie (WHO) se Marrakesj-ooreenkoms van 1994. Mooketsa Ramasodi, direkteur-generaal van landbou, het die vereistes Woensdag (11/11) in die Staatskoerant gepubliseer.

Dr. Wynand Boshoff, VF Plus-landbouwoordvoerder, sê die voorwaardes vereis steeds voldoening aan die landbousektor se kode vir swart ekonomiese bemagtiging, bekend as AgriSEB, vir die toekenning van bepaalde invoerpermitte.

“Die ongelooflike ironie hiervan is dat die WHO juis gestig is om vrye handel te bemiddel,” sê Boshoff. Hy verwys na die organisasie se ontstaan en die vervanging van die Algemene Ooreenkoms oor Tariewe en Handel.

Dr. Wynand Boshoff. Foto: VF Plus

Kragtens die ou stelsel kon lande slegs sekere aspekte van vrye handel toepas. Die Marrakesj-ooreenkoms volg ’n omvattender benadering waarin ondertekenaars die volledige stel handelsreëls moet aanvaar.

Die jongste Staatskoerant bepaal dat aansoekers se bemagtigingstatus volgens die gewysigde AgriSEB-sektorkode beoordeel word. Hierdie status maak deel uit van ’n puntestelsel vir die toekenning van voorkeur-invoerpermitte, saam met faktore soos bestaande markaandeel en beskikbare invoerkwotas.

Boshoff verwys na die WHO se eie uiteensetting van sy beginsels, waaronder nie-diskriminasie, die vermindering van handelshindernisse en die bevordering van billike mededinging tussen lande.

Willie Aucamp. Foto: Facebook

“ ’n Land behoort nie tussen sy handelsvennote te diskrimineer nie en behoort nie te diskrimineer tussen eie en vreemde produkte, dienste en burgers nie,” haal Boshoff die organisasie se webtuiste aan.

Hy erken dat die woord “behoort” nie op sigself ’n afdwingbare verpligting skep nie, maar meen die beginsel behoort die grondslag van wêreldhandel te vorm.

“Suid-Afrika diskrimineer egter openlik teen sy eie burgers op grond van ras,” meen Boshoff. Hy beskou die invoerpermitvoorwaardes as nóg ’n voorbeeld van wat die party as onregverdige bemagtigingswetgewing beskou.

Die VF Plus wys ook daarop dat die sakeorganisasie Sakeliga in ’n hofstryd oor bemagtigingsvereistes gewikkel is. Boshoff meen dié regsgeskille beklemtoon die behoefte om die regering se benadering tot mededinging en ekonomiese deelname te heroorweeg.

Hy vra die landbouminister moet ingryp om beperkende bepalings binne die departement van landbou stop te sit.

“Die VF Plus doen ’n beroep op … Willie Aucamp om ’n einde te bring aan wetgewing binne sy departement wat diskrimineer en beperkings plaas op mededinging wat voedselveiligheid kan bevoordeel.”

Die party se kritiek berus op sy vertolking van die WHO se handelsbeginsels. Die organisasie se algemene beginsel van nie-diskriminasie beteken egter nie op sigself dat die betrokke Suid-Afrikaanse bemagtigingsvereistes ’n bewese oortreding van internasionale handelsreg is nie.

Feitekontrole: Staatskoerant 55715 van 11 November 2026 handel oor voorkeur-invoerpermitte vir 2027 en bevestig dat AgriSEB-status deel van die toekenningskriteria is. Die WHO se amptelike webwerf bevestig ook die beginsel van nie-diskriminasie.

OFM Agri cvs

• Deel jou landbounuus: agri@ofm.co.za.