Liz Labuschagne het ’n onverwagte reis onderneem toe outisme op driejarige ouderdom by haar dogter, Karla ( nou 17), gediagnoseer is. Ten spyte daarvan dat sy vroeë tekens opgemerk het, was dit eers ná talle toetse deur ’n professionele persoon in Bloemfontein dat sy die definitiewe diagnose gekry het.

Karla, wat op 30 weke as een van ’n tweeling gebore is, se boetie is ná net 13 dae oorlede.

Vroeë tekens dat Karla dalk outisties is, het ingesluit minimale oogkontak, spraakvertragings en fiksasie op spesifieke voorwerpe (veral elektroniese drade/toestelle/luidsprekers) en om stringe en linte met haar vingers te draai. Karla het ook geen belangstelling in speelgoed en sosiale interaksie gehad nie.

Liz beskryf hoe Karla se bui vinnig van vreugde na woede kan verander, wat dikwels selfbesering en intense uitbarstings tot gevolg het. “Die onvoorspelbaarheid van Karla se gedrag is oorweldigend,” verduidelik Liz.

“Snellers soos harde geluide of oorvol omgewings kan haar onmiddellik laat afskakel. Haar sensitiwiteit vir klanke versterk haar reaksies.” Daarom is roetine belangrik in Karla se lewe.

Vertroudheid, veral binne hul huislike omgewing, bied aan Karla ’n gevoel van sekuriteit te midde van die chaos.

“Vir Karla is konsekwentheid die sleutel. Enige afwyking van haar roetine kan ontstellende episodes veroorsaak,” sê Liz.

“Eenvoudige take soos om ’n ander roete te neem of by onbekende plekke te stop, kan ineenstortings eskaleer.”

Dit het ’n emosionele invloed op die gesin. “Elke dag bring nuwe uitdagings en hoewel daar goeie oomblikke is, is die reis ver van maklik.”

Daar is baie wanopvattings oor outisme, sê sy. “Mense onderskat haar dikwels. Maar Karla se gedagtes werk anders. Sy sukkel dalk om haar verbaal uit te druk, maar sy verstaan meer as wat jy besef.”

Liz pleit vir beter begrip en aanvaarding vir mense met outisme. Kyk verby die oppervlak en sien hul unieke eienskappe. 

“In ’n wêreld waar almal sien wat skort, is dit belangrik om te onthou dat elke outistiese kind ’n unieke stukkie van die legkaart is,” sê sy.

OFM Nuus/ Charné van der Merwe dg