Die uitdagings wat die Parys-gebaseerde Ngwathe Plaaslike Munisipaliteit ondervind, het vererger namate politieke partye misdadige aanklagte indien en ’n raadslid met omstrede indiensneming te doen het.

Te midde van ’n waterkrisis, misdadige aanklagte en omstrede indiensneming, is die indiensneming van Thami Malunga, die munisipaliteit se tegniese direkteur, ter sprake. 

Carina Serfontein van die DA sê Malunga en die munisipaliteit staan voor die besluit om ’n wedersydse skeidingsooreenkoms te bereik of om sy aanstelling in sy vorige pos te herstel ná sy skorsing. Hy is met volle salaris geskors hangende ’n ondersoek na werkprestasieverwante aanklagte.

Victoria De Beer Mthombeni, uitvoerende burgemeester, het sedertdien gesê ’n omvattende verslag van 300 bladsye, oor die regsimplikasies, het Malunga gevrywaar van die aanklagte waarvoor hy geskors is. Daar heers onsekerheid oor of hy weer aangestel moet word of ’n diensbeëindigingspakket aangebied moet word ná die erkenning deur Mthombeni oor die verbrokkeling van verhoudings tussen die direkteur en sy departementele personeel. Die DA meen die munisipaliteit kan nie bekostig om Malunga ’n pakket aan te bied nie.

Serfontein sê hulle het aangevoer Malunga se aanstelling was teenstrydig met wetlike vereistes aangesien 'n munisipale tegniese direkteur ’n BA-graad in ingenieurswese of ’n verwante rigting moet hê, maar hy het ’n kwalifikasie in bourekenkunde. “Malunga se ampstermyn is geskaad deur ’n gebrek aan beheer oor sy personeel en onvoltooide projekte.”

Die pligte van 'n tegniese direkteur word verduidelik as: "Ontwikkel, implementeer, monitor en beheer kapitaalprojekte en kontrakadministrasie. Verantwoordbaar vir beplanning, instandhouding en beheer van doeltreffendheid in die bedryf van munisipale elektrisiteitsdienste. Verseker die implementering van die GOP se strategiese doelwitte, begroting en SDBIP van die departement en die munisipaliteit, Verseker wetlike nakoming kragtens die Wet op Beroepsgesondheid en -veiligheid en ander relevante wetgewing.”

“Malunga se ampstermyn is geskaad deur ’n gebrek aan beheer oor sy personeel en onvoltooide projekte.”

"Bestuur arbeidsintensiewe projekte in ooreenstemming met die Uitgebreide Openbare Werke Program (EPWP) se raamwerk en verslagmdoeningsvereistes. Bestuur verwante Munisipale Infrastruktuur Toelae (MIG) Programme. Wees aanspreeklik vir die ontwikkeling en instandhouding van die munisipale paaie en infrastruktuur."

Die munisipaliteit sukkel al maande met water en elektrisiteit, meestal water, wat daartoe gelei het dat opposisiepartye strafregtelike klagte teen die munisipaliteit aanhangig gemaak het. 

ActionSA het sedertdien aanklagte teen Fikile Malunga, die munisipale bestuurder, ingedien en die polisie versoek om die munisipaliteit weens die oortreding van die Wet op Waterdienste te ondersoek.

“Hierdie oortreding spruit uit die munisipaliteit se versuim om besoedeling van die Tokoloho- en Sungat-rioolpompstasie te voorkom, wat uiteindelik die Vaalrivier in Parys besoedel.” 

Boonop word die munisipaliteit se optrede as ’n oortreding van art. 24 en 27 van die Grondwet beskou. Hierdie afdelings waarborg die reg vir almal om in ’n omgewing vry van skade te woon en om daardie omgewing te beskerm vir die welstand van huidige en toekomstige geslagte.

“Hierdie beskerming is veronderstel om bereik te word deur redelike wetgewing wat besoedeling en ekologiese agteruitgang voorkom en bewaring en volhoubare hulpbrongebruik bevorder.” Inwoners van Tokoloho en Sungat het asemhalingsprobleme aangemeld, wat veroorsaak word deur die ondraaglike stank wat van hierdie stasies kom. Hulle kla al etlike jare by die munisipaliteit, sonder dat daar ’n oplossing kom.

’n Groot bekommernis vir die party spruit uit die 2023 Bloudruppelverslag wat deur die Departement van Water en Sanitasie uitgereikl is. Dit beklemtoon die swak toestand van die Parys-watersuiweringswerke, wat dringend opknapping en instandhouding verg, asook beter operasionele bestuur. Onvoldoende vloeimeting en watergehaltemonitering hou ernstige risiko's vir die munisipaliteit se watergebruikers in.

“Die verslag toon ook dat die drinkwatergehalte nie voldoen aan SANS 241:2015-standaarde nie, wat bygedra het tot ’n cholera-geval in Parys tydens die pandemie.”

AfriForum, wat sy hofstryd in Julie begin het, sê hulle het die munisipaliteit hof toe geneem weens die voortslepende water- en kragkwessies in Parys. “AfriForum het sy regspan opdrag gegee om onmiddellik op te tree om verligting aan die Parys-gemeenskap te bied,” sê Alta Pretorius. Die hofsaak sluit die Ngwathe Plaaslike Munisipaliteit en Eskom in, en AfriForum soek dringend verligting om normaliteit in die dorp te help herstel.

“Die gemeenskap worstel met onopgeloste water- en kragprobleme. Mense het lang tydperke sonder noodsaaklike dienste verduur, wat ’n invloed op verpleeginrigtings gehad het en aansienlike skade aan plaaslike ondernemings veroorsaak as gevolg van gereelde kragonderbrekings. Verswakkende waterinfrastruktuur en Eskom se beurtkrag het gelei tot rioolkwessies en omgewingsbesoedeling. Die munisipaliteit se versuim om sy plig om water te verskaf, het AfriForum se ingryping genoodsaak.”

Die munisipaliteit is om kommentaar gevra.

OFM Nuus/Tshehla Koteli