Die berekening laat ernstige vrae ontstaan oor wie uiteindelik die onkoste van ’n ondoeltreffende stelsel gaan dra? “Boere word gevra om ’n stelsel te aanvaar wat, volgens ons berekeninge, beduidende koste tot die waardeketting byvoeg,” sê dr. Tobias Doyer, uitvoerende hoof van Graan SA. 

“Die vraag wat Suid-Afrikaners eerder moet vra, is eenvoudig. As daar ’n meer doeltreffende manier is om graan te beweeg van waar dit geproduseer word na waar dit verwerk word, waarom moet die stelsel honderdmiljoene rand se bykomende koste toelaat?”

Graan SA is bekommerd oor die MRP-model wat verwerp word Foto: Pexels

Vir produsente verhoog ’n hoër differensiaal in die JSE-termynkontrak die moontlikheid van hoër aftrekkings van die prys wat hulle vir hul sojabone in die kontantmark ontvang. Oor die betrokke sojaboonvolumes en silopunte heen, raam Graan SA die verskil op ongeveer R696 miljoen.

Die verskil tussen die twee benaderings is eenvoudig. Die meervoudigeverwysingspuntmodel neem in ag waar sojabone werklik beskikbaar is, waar verwerkingsvraag bestaan en wat die mees doeltreffende roete tussen die twee is.

’n Enkelverwysingspunt bereken die differensiaal in verhouding tot ’n sentrale punt, selfs wanneer die sojabone in werklikheid in ’n heeltemal ander rigting kan beweeg om ’n verwerker of koper te bereik.

Die een stelsel probeer die kortste en mees doeltreffende roete na die mark bepaal, die ander kan vervoeronkoste inprys wat nie weerspieël hoe die graan werklik beweeg nie.

Onnodige onkoste moet vermy word. Foto: Goodness Farm

Graan SA is bekommerd dat die besluit om die MRP-model te verwerp nie deur voldoende kwantitatiewe bewyse ondersteun is nie en die ooreengekome evalueringskriteria is nie voldoende bespreek nie.

Graan SA vra die die prysstelsel moet:

• weerspieël hoe graan werklik beweeg;
• die mees doeltreffende roete tussen aanbod en vraag gebruik;
• onnodige onkoste vermy;
• die integriteit van prysontdekking beskerm; en
• ’n doeltreffende voedselwaardeketting vir boere en verbruikers ondersteun.

Doyer sê elke onnodige rand wat in die stelsel ingebou word, word deur iemand gedra. “As boere minder ontvang, word hul volhoubaarheid geraak. As koste verder deur die waardeketting aangegee word, kan verbruikers uiteindelik die werking voel.

“Geen van die twee uitkomste is aanvaarbaar wanneer ’n meer doeltreffende alternatief beskikbaar is nie. Ondoeltreffendheid kos geld. Boere en verbruikers verdien beter.”

OFM Agri dg

• Deel jou landbounuus: agri@ofm.co.za.