Agbiz-hoofekonoom Wandile Sihlobo sê die staat het sowat 2,5 miljoen ha grond deur sy program vir proaktiewe grondaankope bekom. Dié grond word nou met titelaktes aan begunstigdes beskikbaar gestel. Hy meen die omvang is betekenisvol omdat Suid-Afrika se somergraan- en oliesaadproduksie tans op sowat 4,5 miljoen ha plaasvind.

Dié bykomende grond help om die landbousektor se bruto toegevoegde waarde mettertyd met sowat 30% uit te brei, sê hy. Die groei sal nie net uit hoër produktiwiteit kom nie, maar ook uit nuwe grond wat kommersieel en produktief in die mark benut word.

Die uitbreiding kan ook werkskepping ondersteun. Suid-Afrika se primêre landbousektor het reeds sowat 944 000 mense in diens, terwyl meer as 300 000 mense verder in die waardeketting werk. Sihlobo het voorheen aangevoer dat die sektor nog tussen 200 000 en 500 000 bykomende werksgeleenthede behoort te skep.

Wandile Sihlobo. Foto: Facebook

Die keuse van begunstigdes sal egter deurslaggewend wees. Sihlobo sê voorkeur behoort aan mense te gaan wat reeds boer, asook jong mense en vroue wat histories minder uit grondhervorming gebaat het. Hy beklemtoon dat grond alleen nie voldoende is nie en dat vaardighede, finansiering en ondersteuning deel van die proses moet wees.

Kommoditeitsorganisasies soos Graan SA, Fruit South Africa, die Sitruskwekersvereniging, Aartappel SA, die RPO en Katoen SA behoort ’n groter rol te speel, sê hy. Hulle kan nuwe kommersiële produsente met vaardighede, kennisoordrag en praktiese ondersteuning help om volhoubare ondernemings te vestig.

Bekostigbare finansiering bly volgens Sihlobo ’n verdere sleutelvoorwaarde. Hy verwys na gemengde finansiering en sê die departemente van landbou en grondhervorming wil steun verseker sodat die Landbank se instrument kan voortgaan. Meer werk is volgens hom nodig om saam met die Tesourie volhoubare en bekostigbare finansieringsmodelle vir landbou te ontwikkel.

Die uitreiking van titelaktes stuur terselfdertyd ’n breër boodskap oor eiendomsreg, meen Sihlobo. Die regering se bereidwilligheid om volle eiendomsreg aan begunstigdes oor te dra, wys dat eiendomsreg steeds ’n kernbeginsel binne die landboubeleid bly.

Die voordele sal egter waarskynlik nie onmiddellik realiseer nie. Hawevertragings, veediefstal, landelike misdaad, stygende diesel- en kunsmispryse en die naderende El Niño kan groei vertraag. Sihlobo meen dié probleme behoort die land se aandag egter nie van die grondvrystelling, vennootskappe en finansiering af te lei nie.

Die volgende stap is om die landbou- en landbouverwerkingsmeesterplan weer te bekyk en prakties te versterk, sê hy. Grondvrystelling, gemengde finansiering en bekostigbare kapitaal behoort deel te vorm van ’n groter plan om die sektor oor die komende jare doelbewus uit te brei.

OFM Agri cvs

• Deel jou landbounuus: agri@ofm.co.za.