Aan die vooraand van Woensdag (4/11) se munisipale verkiesing gee AgriSA praktiese riglyne om politieke besoeke aan plase veilig en ordelik te hanteer. Plaaseienaars het die reg om hul eiendomsreg te beskerm sonder om werkers se politieke vryhede of ander mense se wettige toegangsregte te belemmer.

Volgens AgriSA het politieke partye nie vanself die reg om privaat landbougrond vir verkiesingsveldtogte te betree nie. Plaaseienaars mag vooraf toestemming of ’n afspraak vereis, besoekers se identiteit bevestig en redelike voorwaardes oor veiligheid, biosekuriteit en beweging op die plaas stel.

AgriSA se bestaande plaastoegangsprotokol maak slegs in hoogs uitsonderlike gevalle voorsiening vir stemwerwing op plase, en dan met uitdruklike toestemming en voorafreëlings. Dit beteken egter nie dat alle besoekers toegang geweier mag word nie, want plaasbewoners se statutêre besoekersregte bly beskerm.

AgriSA vra gemagtigde beamptes van die OVK moet anders as partyverteenwoordigers hanteer word. Foto: Christo van Staden

Plaaswerkers behou ook hul grondwetlike reg om politieke menings te huldig, by partye aan te sluit en in hul eie tyd politieke vergaderings by te woon. Werkgewers mag nie stemgeregtigde werknemers verhinder om Woensdag, wat ’n openbare vakansiedag is, te stem nie, terwyl noodsaaklike personeel ’n redelike geleentheid daarvoor moet kry.

Gemagtigde beamptes van die OVK moet anders as partyverteenwoordigers hanteer word. AgriSA vra dat hul identiteit nagegaan en besoeke waar moontlik vooraf gereël word, maar waarsku dat veiligheidsvereistes nie wettige spesiale stemming of noodsaaklike kontak met kiesers mag verhinder nie.

Indien partyverteenwoordigers by ’n plaas aankom, beveel die organisasie aan dat iemand eers hul name, partyverband en doel van die besoek vasstel. Besluite oor toegang moet kalm meegedeel word, sonder politieke rusies, dreigemente of die verspreiding van enige party se veldtogmateriaal namens werkers.

AgriSA raai plaaseienaars aan om dreigemente, intimidasie of ongemagtigde betreding deeglik aan te teken. Hulle moet die polisie kontak wanneer besoekers weier om te vertrek, maar niemand self fisiek probeer verwyder nie. Vermoedelike oortredings van die verkiesingsgedragskode kan ook by die verkiesingsowerhede aangemeld word.

Volgens die riglyne kan die verkiesingshof strafmaatreëls oplê vir oortredings van die gedragskode, waaronder boetes van hoogstens R200 000. Voorvalle behoort so gou moontlik op AgriSpoor of AgriCultureSA.io se WhatsApp-kanaal aangeteken te word, en binne 24 uur aan AgriSA se provinsiale geaffilieerde organisasie gerapporteer te word.

Die organisasie beklemtoon dat sy riglyne daarop gemik is om vreedsame verkiesingsdeelname met plaasveiligheid te versoen. Plaaseienaars moet hul regte uitoefen sonder politieke diskriminasie, terwyl werkers vry moet bly om self te besluit vir wie hulle Woensdag hul kruisies trek.

OFM Agri cvs/dg

• Deel jou landbounuus: agri@ofm.co.za.