Die Menseregtekommissie in die Oos-Kaap het die nasionale en provinsiale onderwysdepartemente opdrag gegee om hul beleid en riglyne oor skoolklere binne ses maande reg te stel.

Die departemente word ook verplig om verslae in te dien wat hul voldoening aan die kommissie se voorskrifte binne agt maande uiteensit. Dit volg ná ’n omvattende ondersoek en verslag oor die regulering van leerders se voorkoms en skooldrag.

Commissioner Gaum has highlighted that the overregulation of schools uniforms and appearances fosters discrimination and human rights violations. pic.twitter.com/khowKax3VE

— SAHRCommission (@SAHRCommission) October 19, 2023

In bevindinge wat Donderdag deur die Menseregtekommissie bekendgemaak is, het die kommissie tot die gevolgtrekking gekom dat die eenvormige beleid wat tradisionele geslagsnorme versterk, tot diskriminasie en uitdagings lei vir transgender leerders of leerders wat nie volgens die samelewing se geslagsrolle konformeer nie.

Verder beweer die kommissie dat “die afdwinging van geslagtelike skooldrag onbillike diskriminasie daarstel, aangesien dit menswaardigheid aantas, stereotipes voortduur en leerders se regte beperk om hul geslagsidentiteit vrylik uit te druk”.

Die voorskrifte vir onmiddellike regstellende stappe sluit in: 

• “Alle leerders moet toegelaat word om enige kledingstuk te dra wat deel vorm van die goedgekeurde skooldrag, ongeag hul geslag of geslag/geslagsidentiteit.
• “Geslagsneutrale opsies moet verskaf word om leerders te akkommodeer wat nie volgens die samelewing se geslagsrolle konformeer nie.”

OUT, een van die belanghebbendes wat in die kommissie se ondersoek geraadpleeg is, was ’n groot voorstander van die Departement van Onderwys om bindende riglyne daar te stel wat verouderde en onbuigsame eenvormige beleidstellings uitskakel.

OUT sê dit skep dikwels 'n onwelkome en uitsluitende leeromgewing vir LGBTIQ+-leerders.

“Die kommissie het dit nou ondubbelsinnig duidelik gemaak dat dit tyd is dat Suid-Afrikaanse skole alle leerders insluit, in ooreenstemming met ons Grondwet en die Gelykheidswet wat diskriminasie op grond van geslag en seksuele oriëntasie verbied,” sê Sibonelo Ncanana, OUT se Menseregte-kKoördineerder.

OUT het oor die jare talle verslae ontvang van leerders wat beskaamd is en verneder voel omdat hulle uniforms gedra het wat hul geslagsidentiteit of uitdrukking weerspieël. In verskeie gevalle is leerders egter huis toe gestuur deur onderwysers wat die drag geweier het totdat hulle aan hul skole se kleredragkode voldoen het.

’n OUT-verslag het aan die lig gebring dat 56% LGBT Suid-Afrikaners wat ondervra is, diskriminasie teëgekom het wat verband hou met hul seksuele oriëntasie of geslagsidentiteit terwyl hulle skool bygewoon het.

"Om in 'n opvoedkundige omgewing te floreer, moet leerders veilig voel en vry voel om hul ware self uit te druk. Geïnstitusionaliseerde beleidstellings wat geen wettige opvoedkundige doel dien nie en net die reg op onderwys en waardigheid beperk, moet nou eindig," sê Ncanana.

OUT het alle openbare en private skole, sowel as onderwysdepartemente, versoek om onmiddellik die kommisie se aanbevelings en voorskrifte toe te pas.

OFM Nuus