Die Verenigde Nasies se Voedsel-en-landbou-organisasie (FAO) waarsku dele van die streek kan moontlik selfs swaarder as tydens die droogte van 2015-’16 getref word. Daar is volgens die organisasie ’n kans van meer as 50% op landboudroogte oor groot dele van Namibië en Botswana, met die risiko wat ook na Suid-Afrika, Zimbabwe, Zambië, Angola, Mosambiek en Madagaskar strek.

Die vorige groot El Niño-gebeurtenis het sowat 61 miljoen mense in Suider-Afrika afhanklik van hulp gelaat en meer as agt miljoen mense in voedselonsekerheid gedompel. Vee, weiding en waterstelsels is destyds ook ernstig geraak.

Die komende seisoen kan moeiliker wees omdat internasionale hulpbronne meer beperk is. Oorloë in die Swartseegebied en Midde-Ooste lei reeds finansiering en noodhulp weg van klimaat- en voedselkrisisse, terwyl kleiner internasionale hulpbegrotings die Wêreldvoedselprogram se vermoë verder kan beperk om vinnig in te gryp.

Wandile Sihlobo. Foto: Facebook

Boere in die streek het reeds begin plant vir die 2026-’27-seisoen. Dit laat regerings ’n beperkte tyd om voorbereidings te tref indien die droogte ontwikkel soos gevrees word. Lande wat van invoer afhanklik is, sal moontlik invoerbeperkings moet verslap, terwyl toegang tot veevoer en huishoudelike ondersteuning ook belangriker kan word.

Waarskuwings word ook gerig oor ’n uitvoerverbod wanneer plaaslike voorraad onder druk kom. Sulke maatreëls kan prysskokke vererger, die aansporing om in goeie seisoene meer te produseer verswak en die situasie vir invoerlande moeiliker maak, sê Wandile Sihlobo, Landbousakekamer-hoofekonoom.

Suid-Afrika begin die risikoperiode uit ’n sterker posisie. Die 2025-’26-seisoen het ’n rekord-mielieoes van sowat 17,5 miljoen ton opgelewer, teenoor jaarlikse binnelandse verbruik van ongeveer 12 miljoen ton. Voorraadvlakke is ruim en die land se damme is meer as 80% vol, wat besproeiingsgewasse gedeeltelik teen droër toestande kan beskerm.

Die groot mielievoorraad kan ook belangriker vir buurlande word. Suid-Afrika kan in die 2026-’27-bemarkingsjaar na raming sowat drie miljoen ton mielies uitvoer, teenoor 2,4 miljoen ton in die vorige seisoen. Tot dusver is ongeveer 1,2 miljoen ton reeds uitgevoer.

Die land bly egter self blootgestel aan El Niño. Swakker reënval kan die nuwe produksieseisoen raak, terwyl hoër energie- en logistieke koste reeds deur die voedselwaardeketting werk. Hoewel voedselprysinflasie tans op van die laagste vlakke sedert 2010 is, bly huishoudelike voedselonsekerheid ’n probleem omdat baie huishoudings onvoldoende inkomste het.

Suid-Afrika se voedselveiligheid is dus nasionaal sterk, maar dié posisie beteken nie dat alle huishoudings genoeg kos kan bekostig nie. Ekonomiese groei, werkskepping en beter logistiek bly belangrik om die huishoudelike probleem aan te pak, terwyl landbou se rol veral in landelike werkskepping en die voedselaanbod steeds groot is.

Die belangrikste buffer vir Suid-Afrika is dus nie net sy huidige graanvoorraad nie, maar ook sy vermoë om produksie, handel en logistiek aan die gang te hou terwyl die streek moontlik ’n moeiliker 2027 tegemoetgaan.

OFM Agri cvs

• Deel jou landbounuus: agri@ofm.co.za.