Navorser dr. Murendeni Ravele het ondersoek hoe ’n middel uit pomeloskil en koperoksied-nanodeeltjies verskillende soorte besoedeling uit afvalwater kan verwyder. Haar laboratoriumresultate dui op moontlike nuwe metodes vir watersuiwering, hoewel verdere toetse nodig is voordat dit in bestaande suiweringsaanlegte gebruik kan word.

Toenemende kommer heers oor Suid-Afrika se watergehalte en inwoners se gebrekkige toegang tot skoon water. Besoedeling uit woongebiede en nywerhede beland in riviere en ander waterbronne, terwyl sommige chemiese verbindings moeilik deur gewone behandelingsprosesse verwyder word. Die navorsing ondersoek hoe landbou-afval ’n deel van die oplossing kan word.

Ravele, van die universiteit se vakgroep chemie op die Mahikeng-kampus, het twee verskillende materiale ontwikkel en getoets. Die eerste is ’n middel wat uit pomeloskil verkry word en klein deeltjies in besoedelde water laat saamklont. Sodra dié deeltjies saamgepak is, kan dit makliker uit die water verwyder word. Hierdie proses staan as koagulering bekend.

Pomeloskil kan besoedelde water help suiwer. Foto: NWU

In laboratoriumtoetse het hierdie middel meer as 97% van die water se troebelheid verwyder. Troebelheid ontstaan wanneer fyn deeltjies in water ronddryf en dit ondeursigtig maak. Die uitslag dui op die moontlikheid om ’n alledaagse afvalproduk te gebruik waar meer tradisionele suiweringsmiddels andersins nodig sou wees.

Die tweede materiaal bestaan uit koperoksied-nanodeeltjies, wat sigbare sonlig benut om chemiese reaksies aan die gang te sit. Hierdie reaksies kan bepaalde besoedelende stowwe afbreek of verander. In die eksperimente is 98,5% van ’n besonder giftige vorm van chroom in ’n minder skadelike vorm omgeskakel.

Die nanodeeltjies het ook 92% van die oorblyfsels van ibuprofen afgebreek. Dié algemene pynmiddel kan deur menslike afval in afvalwater beland en is een van die sogenaamde opkomende besoedelstowwe wat kommer oor die langtermyngehalte van water wek. Gewone watersuiweringsprosesse verwyder nie noodwendig elke spoor daarvan nie.

Volgens Ravele wys die uitslae dat materiale wat gewoonlik weggegooi word, ’n nuttige rol in watersuiwering kan speel. Die benutting van pomeloskil kan terselfdertyd afval verminder en help om die gebruik van sekere konvensionele chemikalieë te beperk, wat by die beginsels van ’n sirkulêre ekonomie aansluit.

Hoewel die twee behandelings afsonderlik getoets is, meen Ravele dit kan mekaar uiteindelik aanvul. Die pomeloskilmiddel kan vaste deeltjies uit die water help verwyder, terwyl die nanodeeltjies gemik is op chemiese besoedelstowwe wat daarna oorbly. Dit moet egter nog in kombinasie ondersoek word.

Verdere navorsing sal moet bepaal hoe doeltreffend en bekostigbaar die benaderings onder werklike omstandighede is. Die laboratoriumresultate beteken nog nie dat behandelde water veilig is om te drink nie, maar dit bied ’n moontlike nuwe gebruik vir landbou-afval én ’n rigting vir toekomstige, meer omgewingsvriendelike watersuiwering in Suid-Afrika.

OFM Agricvs

• Deel jou landbounuus: agri@ofm.co.za.